Opiekun prawny

Życie najczęściej tak się układa, że najpierw rodzice opiekują się dziećmi, a te jak dorastają, opiekują się potem starzejącymi rodzicami. Opieka wynika po prostu z więzi rodzinnych i tego, że po prostu kochamy swoich rodziców i chcemy, żeby godnie dożyli swoich dni.

Zdarzają się jednak takie sytuacje, że rodzice są na tyle niedołężni, że nie są w stanie samodzielnie funkcjonować z uwagi choćby na choroby na podłożu psychicznym. Często też w takich wypadkach dochodzi do całkowitego ubezwłasnowolnienia osób starszych. Oczywiście o ubezwłasnowolnieniu orzeka sąd i wyznacza opiekuna prawnego.

Dzisiaj zatem opowiem kto takim opiekunem prawnym może być i jakie obowiązki spoczywają na osobie, która pełni taką rolę.

Kim jest opiekun prawny?

Jest to osoba, która mocą postanowienia Sądu jest powołana do ochrony interesów osobistych i majątkowych innej osoby (ubezwłasnowolnionej). Opiekun prawny jest obowiązany dbać o potrzeby życiowe osoby oddanej mu pod opiekę, a także obowiązany jest dbać o jej majątek. Opiekun prawny jest także przedstawicielem ustawowym, a zatem może dokonywać czynności prawnych w imieniu tego, który jest oddany pod opiekę.

Kto może zostać opiekunem prawnym?

Według przepisów zawartych w kodeksie rodzinnym i opiekuńczym, jeżeli wzgląd na dobro pozostającego pod opieką nie stoi temu na przeszkodzie, opiekunem ubezwłasnowolnionego całkowicie powinien być ustanowiony przede wszystkim jego małżonek, a w braku tegoż – jego ojciec lub matka. Jeżeli opiekunem prawnym nie zostanie ustanowiony małżonek lub rodzice (bo nie są w stanie sprawować funkcji opiekuna prawnego lub nie żyją), opiekun powinien być ustanowiony spośród krewnych lub innych osób bliskich pozostającego pod opieką albo jego rodziców. W braku takich osób sąd opiekuńczy zwraca się o wskazanie osoby, której opieka mogłaby być powierzona, do właściwej jednostki organizacyjnej pomocy społecznej albo do organizacji społecznej.

Kto nie może być opiekunem prawnym?

W tej kwestii znów należy odwołać się do przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Opiekunem prawnym nie może być:

  1. osoba, która nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych,
  2. została pozbawiona praw publicznych,
  3. osoba w stosunku do której zachodzi prawdopodobieństwo, że nie wywiąże się należycie z obowiązków opiekuna.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Sąd ustanawiając opiekuna kieruje się przede wszystkim takimi przesłankami, które gwarantują prawidłowe wykonywanie obowiązków opiekuna prawnego.. Sąd kieruje się także dobrem ubezwłasnowolnionego, a nie interesami osób, które zgłoszą swoją kandydaturę na opiekuna.

Jakie są obowiązki opiekuna prawnego?

Opiekun jest obowiązany wykonywać swoje obowiązki i dokonywać wszelkich czynności  z należytą starannością, kierując się dobrem osoby ubezwłasnowolnionej i kierując się interesem społecznym. Co istotne, podlega on  nadzorowi sądu rodzinnego i opiekuńczego.

Do jego obowiązków należy przede wszystkim:

  1. sprawowanie pieczy i opieki nad osobą ubezwłasnowolnioną. Wobec tego musi zadbać o zapewnienie osobie poddanej opiece środków do życia, musi zapewnić opiekę lekarską, pielęgniarską, dbać o to, aby osoba ubezwłasnowolniona nie stwarzała zagrożenia dla innych osób, a jeśli zajdzie taka potrzeba, ma obowiązek umieścić taką osobę w szpitalu,
  2. sprawowanie zarząd nad majątkiem osoby ubezwłasnowolnionej, m.in. poprzez sporządzenie inwentarza majątku ubezwłasnowolnionego i przedstawienie go sądowi,
  3. reprezentowanie osoby ubezwłasnowolnionej wobec osób trzecich – zastępowanie tej osoby w dokonywaniu czynności prawnych, składaniu oświadczeń woli, oświadczeń wiedzy, itp.

Pełnienie funkcji opiekuna prawnego jest poważnym zobowiązaniem. Ubezwłasnowolnienie całkowite przenosi bowiem prawo do podejmowania czynności prawnych na opiekuna. Czynności prawne dokonane przez osoby ubezwłasnowolnione całkowicie są nieważne.

Kiedy opiekun prawny musi występować o zgodę Sądu na podjęcie określonych działań?

Przepisy w zakresie sprawowania opieki nad osobą ubezwłasnowolnioną całkowicie skonstruowane są w taki sposób, iż przewidują pewne ograniczenia w działaniu opiekuna. Innymi słowy oznacza to, opiekun powinien uzyskiwać zezwolenie Sądu we wszelkich ważniejszych sprawach dotyczących osoby ubezwłasnowolnionej. Opiekun powinien przed powzięciem decyzji w ważniejszych sprawach wysłuchać pozostającego pod opieką, jeżeli pozwala na to jego rozwój umysłowy i stan zdrowia oraz uwzględniać w miarę możności jego rozsądne życzenia.

Przykładowo zgody sądu będą wymagały następującego rodzaju sprawy:

  1. dokonanie zabiegu lekarskiego,
  2. umieszczenie w placówce pomocy społecznej,
  3. zaciąganie, udzielanie pożyczek,
  4. dokonanie darowizn,
  5. odrzucenie spadku lub zrzeczenie się dziedziczenia,
  6. zbycie, obciążenie nieruchomości,
  7. podjęcie gotówki z rachunku bankowego,
  8. wszelkie działania restrukturyzacyjne i ugody z wierzycielami,.

Czy sprawowanie opieki jest bezpłatne?

Opiekun sprawuje opiekę bezpłatnie, chyba, że z opieką związany jest zarząd majątkiem wymagający znacznego nakładu pracy. Wówczas Sąd może na wniosek opiekuna przyznać mu stosowne wynagrodzenie okresowe albo wynagrodzenie jednorazowe.

Nadzór Sądu

Sąd opiekuńczy sprawuje nadzór nad wykonywaniem opieki, zaznajamiając się z działalnością opiekuna. Opiekun zaś jest obowiązany  w terminach oznaczonych przez sąd  nie rzadziej niż co roku, składać sprawozdania dotyczące osoby ubezwłasnowolnionej i rachunki z zarządu jego majątkiem. Jeżeli dochody z majątku nie przekraczają prawdopodobnych kosztów utrzymania, sąd może zwolnić opiekuna od przedstawiania szczegółowych rachunków z zarządu. Sąd może jednak żądać od opiekuna wyjaśnień we wszelkich sprawach należących do zakresu opieki oraz przedstawiania dokumentów związanych z jej sprawowaniem.

Zatem biorąc pod uwagę powyższe, należy pamiętać, że sprawowanie roli opiekuna prawnego nie jest tylko formalnością. Wiąże się to z dużą ilością zadań i obowiązków, ale także z odpowiedzialnością wobec osoby na rzecz której taka opieka jest wykonywana.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Connecting to %s