Wzajemne potrącenie wierzytelności, jak działa i kiedy można z niego skorzystać.

W relacjach gospodarczych bardzo często zdarza się, że dwie strony jednocześnie są wobec siebie wierzycielami i dłużnikami. Przykład, proszę bardzo.  Firma A dostarcza towary firmie B, a jednocześnie korzysta z jej usług transportowych. W efekcie każda z nich ma wobec drugiej roszczenie o zapłatę. W takich sytuacjach możliwe jest potrącenie wierzytelności (tzw. kompensata), czyli swoiste „zbilansowanie” wzajemnych należności.

Czy jest to prawnie dopuszczalne?

Jak najbardziej. Potrącenie uregulowane jest w przepisach Kodeksu cywilnego, który zakłada, że gdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami, każda z nich może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelnością drugiej strony. Tylko, aby to potrącenie stało się skuteczne muszą być spełnione przesłanki jak niżej: obie wierzytelności są wzajemne (obie strony są jednocześnie dłużnikami i wierzycielami), obie są jednorodzajowe (najczęściej pieniężne), obie są wymagalne (czyli termin płatności już upłynął), obie są zaskarżalne (można dochodzić ich przed sądem).

Jeżeli powyższe warunki są spełnione, wówczas potrącenie następuje przez oświadczenie złożone drugiej stronie. Skutek jest taki, że wierzytelności umarzają się wzajemnie do wysokości wierzytelności niższej. No i to cała „filozofia”. Proste, prawda?

Żeby nie było wątpliwości, poniżej krótka recepta jak złożyć oświadczenie o potrąceniu?

Pierwsza informacja jest bardzo dobra, bo oświadczenie o potrąceniu nie wymaga szczególnej formy, można je złożyć pisemnie, elektronicznie (np. mailowo) czy nawet ustnie. W praktyce jednak najbezpieczniejsza forma to pisemna, aby w razie sporu mieć dowód. Zdecydowanie odradzam składanie oświadczenia ustnie, bo w razie sporu sądowego mogą być problemy z udowodnieniem powyższego.

W oświadczeniu powinno się wskazać strony stosunku prawnego, wierzytelności podlegające potrąceniu (z jakiego tytułu powstały), kwotę objętą potrąceniem, wyraźne zastrzeżenie, że dochodzi do potrącenia.

Z chwilą, gdy oświadczenie o potrąceniu dotrze do drugiej strony, wierzytelności umarzają się do wysokości wierzytelności niższej, a pozostała część (jeśli różnica istnieje) pozostaje do zapłaty.

Przykład:
Firma A jest winna firmie B kwotę 50 000 zł za transport. Z kolei firma B jest winna firmie A 30 000 zł za dostawę towarów. Po złożeniu oświadczenia o potrąceniu, dług firmy B wygasa w całości, a firma A musi zapłacić już tylko 20 000 zł.

Natomiast warto podnieść kwestię, że są sytuacje,w których potrącenie nie jest dopuszczalne  Nie można potrącić m.in. wierzytelności o dostarczenie środków utrzymania (np. alimentów), wierzytelności wynikających z czynów niedozwolonych (np. odszkodowania za szkodę na osobie), wierzytelności, które nie mogą być zajęte (np. pewne świadczenia socjalne).

W następnym wpisie będzie  o potrąceniu wierzytelności, ale przed sądem, w sytuacji, gdy pomiędzy stronami doszło do sporu sądowego.

Tymczasem życzę wszystkiego dobrego i do następnego wpisu.